محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1660
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
معاملهء پنجسالهء بختيارى را بپردازد و صد خانوار از اعاظم اين طوايف به گروگان به دار الخلافه بفرستد ، و كلبعلى خان و جعفر قلى خان چهار لنگ و محمد مهدى خان و عليرضا خان هفت لنگ را با محبعلى خان همراه كرده و شيخ سامر خان تصوّر نمود كه چون تابستان شود معتمد الدوله و عساكر او در چعب توقف نتوانند كرد و چون مراجعت كنند او مىتواند بر فلاحيّه بتازد . چون بر خلاف تصوّر او معتمد الدوله در گرما در چعب بماند شيخ بكويت كه از اراضى نجد است گريخت ، و از غرايب آنكه شيخ عبد الرضا سالها طالب چعب بود و به اين آرزو نايل گرديده بگريخت و برادرش نيز از اردو فرار كرد . فدعم و مريد كه شيخ سامر آنها را به گروگان داده بود نيز از شوشتر بگريختند . معتمد الدوله حكومت چعب را نيز به مولى فرج اللّه والى خوزستان داد و حكم كرد محمّره را آباد كند و حاجى محمّد على حمصى از اعاظم تجار را نزد متسلم بصره فرستاد كه يا محمرّه را چنان كه خراب كردهايد آباد كنيد يا بصره را مثل محمرّه خراب مىكنم و به على پاشا والى بغداد نيز همين پيغام داد . و در اين اوان معتمد الدوله محمّد تقى خان بختيارى را مغلولا روانهء دار الخلافه نمود و اسبهاى عربى بسيار خوب نيز به دربار معلّى انفاذ داشت و حكومت دزفول را به حاجى ملا احمد كرمانشهانى داد و احمد خان پسر حسن خان والى فيلى را مرخّص كرد كه به پشتكوه رود ، و حكومت لرستان را برعهدهء محمّد حسن خان خرقانى واگذار نمود ، و مولى فرج اللّه را به حراست فلاحيّه تأكيد كرد ، و محبعلى خان نزد معتمد الدوله آمده حساب بختيارى را پرداخت ، بعد از آن معتمد الدوله محبعلى خان را به كرمانشهان فرستاد كه در نظم اين ولايت تقويتى از عبد الحسين خان جوانشير كند ، ولى عبد الحسين خان از راه سوءظن مايل به ورود و وصول محبعلى خان به كرمانشهان نشده ، و چون حكمى نيز از دار الخلافه به محبعلى خان رسيده بود كه قاتلان حاجى خان شكّى را فورا در كرمانشهان گرفته به دار الخلافه فرستد و اين حكم به دست عبد الحسين خان افتاده به خوانين كرمانشهان نمود و آنها را بر ضدّ محبعلى خان تحريك كرد و مىخواست به اتّفاق اهالى با محبعلى خان جنگ [ كند ] لهذا عبد الحسين خان معزول و محبعلى خان به حكومت كرمانشهان منصوب شد و قاتلين حاجى خان شكّى را گرفته به دار الخلافه فرستاد - هم در اين اوان